Asgari işçilik oranı, Sosyal Güvenlik Kurumu’nun (SGK) kayıt dışı istihdamı önlemek ve prim kayıplarını engellemek amacıyla, ihale yoluyla yaptırılan işlerde toplam istihkak (hak ediş) tutarı, özel nitelikteki inşaat işlerinde ise toplam maliyet bedeli içerisinde yer alması gereken en az işçilik maliyeti yüzdesidir.
Temel Özellikleri ve Kapsamı
Kapsam: SGK Asgari İşçilik uygulaması, resmi kurumlardan alınan ihaleli işler ile gerçek veya tüzel kişilerin yaptığı özel bina inşaatlarını kapsar.
Sosyal Güvenlik Kurumu
Asgari İşçilik Tespit Komisyonu: Bu oranlar, Sosyal Güvenlik Kurumu bünyesindeki Asgari İşçilik Tespit Komisyonu tarafından iş kollarına göre ayrı ayrı belirlenir. %25 Eksiltme Uygulaması: Kurum tarafından belirlenen asgari işçilik oranının %25 eksiği (örneğin %9 oranındaki bir betonarme karkas inşaat için %6.75) üzerinden ön değerlendirme yapılır. Beyan edilen işçilik bu oranın altında kalırsa dosya incelemeye (müfettişe) sevk edilir.
İlişiksizlik Belgesi / Borcu Yoktur: Özel bina inşaatlarında iskan (oturma izni) alabilmek, ihale işlerinde ise teminat iadesi alabilmek için SGK’dan “ilişiksizlik belgesi” (borcu yoktur yazısı) alınması zorunludur. Bu belgeyi alabilmek için hesaplanan asgari işçilik prim borcunun ödenmiş olması gerekir.
Aşağıda, standart bir betonarme karkas bina (Yasal Oran: %9, Uygulanacak Oran: %6,75) ve varsayılan 21.050,00 ₺ birim maliyet üzerinden hesaplama adımları listelenmiştir.
Hesaplama Adımı Formül / İşlem Sonuç
1. Toplam İnşaat Maliyeti 1.000 m² × 21.050,00 ₺ 21.050.000,00 ₺
2. Bildirilecek Brüt İşçilik Matrahı
21.050.000,00 ₺ × %6,75 =1.420.875,00 ₺
3. Ödenecek Yaklaşık SGK Primi 1.420.875,00 ₺ × %37,5 = (Teşviksiz) 532.828,12 ₺
Eğer inşaat süresince SGK’ya bildirilen toplam brüt prim matrahı, bu hesaplanan tutarın (1.420.875,00 ₺) altında kalırsa, aradaki fark “eksik işçilik” olarak işverenden gecikme zammıyla tahsil edilir ve fark ödenmeden ilişiksizlik belgesi (iskan izni için gerekli) verilmez.
Mali Müşavir Nazife BOLAT
