Serbest Bölgelerde Faaliyet

Serbest Bölge Faaliyet Konuları

  1. -Üretim,
  2. -Bankacılık,
  3. -Sigortacılık,
  4. -İşyeri Kiralama,
  5. -Montaj-Demontaj,
  6. -Depo İşletmeciliği,
  7. -Bakım-onarım,
  8. -Kıyı Bankacılığı,
  9. -Finansal Kiralama
  10. -Alım-satım,
  11. -Hizmet Verilmesi

Serbest Bölgede Hangi Eşyanın Ticareti Yapılabilir?

  1. Serbest dolaşımda olan veya olmayan her türlü eşya serbest bölgelere konulabilir.
  2. Ancak, parlayıcı ve patlayıcı veya bir arada bulundukları eşya için tehlikeli olan veya korunmaları özel düzenek veya yapılara gerek gösteren eşya serbest bölgelerdeki bu niteliklere uygun yerlere konulur.

Serbest Bölgede Ödemeler

  1. Serbest bölgelerdeki faaliyetlerle ilgili her türlü ödemeler dövizle yapılır.
  2. Bakanlar Kurulu ödemelerin Türk Lirası olarak yapılmasına da karar verebilir.

 Serbest Bölgede Faaliyet Ruhsatı Alınması İçin Kriterler

  • Serbest bölgelerde faaliyette bulunmak için Dış Ticaret Müsteşarlığı Serbest Bölgeler Genel Müdürlüğünden Faaliyet Ruhsatı alınması gerekmektedir.
  • Faaliyet Ruhsatı için, ilgili bölgede faaliyette bulunmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler başvuruda bulunabilir.
  • Serbest Bölgelerde Yüksek Planlama Kurulunca uygun görülecek her türlü sınai, ticari ve hizmetle ilgili faaliyetler yapılabilir.
  • Serbest Bölge Faaliyet Ruhsatı başvurularının değerlendirilmesinde, 98/4 sayılı Genelge ’de belirtildiği üzere “Üretimi veya alım-satımı yapılan nihai tüketim mallarının yıllık olarak çoğunlukla yurt dışına satılması” esası değerlendirme kriteri olarak incelenmektedir.

Serbest Bölge Faaliyet Ruhsatı Çeşitleri

  1. Üretim Ruhsatı
  2. Alım-Satım Ruhsatı
  3. Depolama Ruhsatı
  4. Montaj-Demontaj Ruhsatı
  5. Bakım-Onarım Ruhsatı
  6. Kiralama Ruhsatı
  7. Diğer (Hizmet sektörü, bankacılık, sigortacılık, mühendislik, müşavirlik, nakliyecilik, acentacılık vb)

Serbest Bölgede Faaliyetin Geçici Olarak Durdurulması

Aşağıdaki durumlar söz konusu olduğunda, serbest bölgeden mal çıkışlarına ve bölge içi mal satışlarına ilişkin serbest bölge işlem formları üç ay süreyle işleme konulmaz:

  • Gerekli bilgi ve belgelerin zamanında verilmemesi veya yanlış bilgi verilmesi,
  • Bölge tesis, araç-gereç ve ekipmanlarına veya diğer kullanıcılara zarar verildiğinin tespit edilmesi ve Bölge Müdürlüğünce yapılan uyarıya rağmen bu durumun düzeltilmemesi ve/veya zararın tazmin edilmemesi,
  • Yapılan kira ve/veya satış sözleşmesi hükümlerine uyulmadığının tespit edilmesi,
  • Yazılı talimatlara uyulmadığının veya bölge düzenini bozucu davranışlarda bulunulduğunun tespit edilmesi,
  • Faaliyet Ruhsatı Müracaat Formunda beyan ve taahhüt edilen hususlarda meydana gelen değişikliklerin bildirilmemesi.

Serbest Bölgede Faaliyet Ruhsatının İptali

 Faaliyet Ruhsatının İptalini Gerektiren Durumlar

  1. Faaliyetin geçici olarak durdurulma süreci (3 ay) sonunda aykırı işleme devam edildiğinin Bölge Müdürlüğünce tutanakla tespit edilmesi,
  2. Faaliyet Ruhsatı Müracaat Formunda beyan ve taahhüt edilen hususlara uyulmaması veya beyan edilen hususların gerçek dışı olduğunun sonradan yapılan araştırma ve incelemeler veya denetimler neticesinde tespit edilmesi,
  3. Bölge dışındaki faaliyetler nedeniyle elde edilen kazanç ve iratların, bölgede elde edilmiş kazanç ve iratlar gibi gösterilerek muhasebe kayıtlarının birleştirilmesi ve/veya bu amaçla sahte veya muhteviyatı yanıltıcı belge kullanılması suretiyle vergi kaçırıldığının belirlenmesi,
  4. Genel kabul görmüş mücbir sebep halleri hariç 1 yıl süreyle hiç bir ticari faaliyette bulunulmaması, 5. Mevzuata aykırı olarak bölgeye mal getirildiğinin veya bölgeden mal çıkarıldığının tespit edilmesi, envanter kayıtları ile mevcut stoklar arasında eksiklik veya fazlalık bulunduğunun tespit edilmesi,
  5. Genel kabul görmüş mücbir sebep halleri hariç, müracaat formunda taahhüt edilen süre içerisinde proje veya inşaatın bitirilmemesi
  6. Kanun, Yönetmelik, Tebliğ ve Genelge hükümlerine uyulmadığının tespit edilmesi, faaliyet ruhsatında belirtilen sürenin sona ermesi veya ruhsatları yukarıdaki nedenlerle iptal edilmiş olmasına rağmen faaliyetine devam etme girişiminde bulunanların malları bölgeye alınmaz. Bölgedeki mallar tasfiye işlemine tabi tutulur.

 Serbest Bölgeye Eşya Girişi

Türkiye’den Bölgeye sevk edilen mallar dış ticaret rejimine tabi tutulur ve bu rejime göre ihraç edilmiş sayılır.

Serbest bölgeye giren eşyanın gümrük idarelerine sunulmasına ve beyanname verilmesine gerek yoktur. Ancak;

  1. a) Serbest bölgeye girişiyle sona erecek olan bir gümrük rejimine tabi tutulan,
  2. b) Serbest bölgeye ithalat vergilerinin geri verilmesi veya kaldırılmasına ilişkin bir karardan sonra konulan,
  3. c) Serbest bölgeye ihracat kaydıyla konulan, E yanın gümrük idarelerine sunulması ve gerekli gümrük işlemine tabi tutulması şarttır.
  • İhracat vergilerine veya ihracatla ilgili diğer hükümlere tabi olan eşyanın da gümrük idarelerine bildirilmesi gerekir.
  • İlgilinin talebi üzerine, gümrük idareleri serbest bölgeye konulmuş eşyanın, gümrük statüsünü onaylayan bir belge verir.

Serbest Bölge ve Türkiye Arasında Yapılan Ticaret İşlemleri

Serbest Bölge ile Türkiye’nin diğer yerleri arasında yapılacak ticaret, dış ticaret rejimine tabidir. Serbest bölge ile diğer ülkeler ve serbest bölgeler arasında dış ticaret rejimi uygulanmaz. Bedeli 500 ABD dolarının altında olan Türkiye mahreçli mallar isteğe bağlı olarak ihracat işlemine tabi tutulmayabilir.

Serbest Bölge ve Türkiye arasında yapılan ticaret işlemlerinde yaşanılan temel problemler:

  • Serbest Bölgeden veya Serbest Bölgeye kesilen “fiyat farkı faturaları”
  • Serbest Bölgede Fiyat Kontrolleri
  • Serbest Bölgeden veya Serbest Bölgeye Hizmet Faturaları
  • Serbest Bölgeye giriş ve çıkış arasındaki fiyat farkları

Serbest Bölgelerde A.TR Uygulamaları

Avrupa Birliği ve Türkiye dış ticaret önlemleri Bakımından kota veya diğer gözetim önlemlerine tabi üçüncü ülke menşeli eşya ile ilgili olarak A.TR Dolaşım Belgesi düzenlenmesi için telafi edici verginin tahsilinin yanı sıra bu ürünler için düzenlenen ithal lisansı da aranır. Gümrük idaresince A.TR Dolaşım Belgesinde kayıtlı miktar ithal lisansı aslından düşülerek işlem yapılır.

  • Tespit ve Tahakkuk Kağıtları için ayrı bir tescil defteri düzenlenir
  • Varsa Dış Ticaret Müsteşarlığından alınan kota veya diğer gözetim önlemlerine tabi ürünler için düzenlenen düşüm yapılmış ithal lisansının bir örneği, A.TR Dolaşım Belgesinin bir örneği, fatura ve gerekli görülen diğer belgeler eklenir
  • A.TR belgesinin geçerlilik süresi serbest bölgede kalış süresince dondurulur.
  • Menşeli ürünlerin karar hükümlerinden yararlanabilmesini sağlamak için gümrük idareleri veya bu idarelerce yetkili kılınan kuruluşlarca usulüne uygun olarak düzenlenip gümrük idarelerince vize edilen menşe ispat belgesidir.
  • Belgelerin başvuru formlarının basım ve dağıtım işleri Türkiye Ticaret Sanayii, Deniz Ticaret Odaları ve Ticaret Borsaları Birliği tarafından yapılır.

 

Saygılarımla;

Mali Müşavir

Eda OKÇU