İç Kontrol Kavramı Ve İç Kontrol Sisteminin Amaçları

İc Kontrol Kavramı Ve İc Kontrol Sisteminin Amacları

İÇ KONTROL KAVRAMI VE İÇ KONTROL SİSTEMİNİN AMAÇLARI

 

İÇ KONTROL; Kurumun varlıklarının korunması, muhasebe kayıtlarının doğruluk ve güvenirliğinin sağlanması, kurumun faaliyetlerinin verimliliğini geliştirilmesi aynı zamanda kurum tarafından belirlenen politikalara bağlılığın sağlanmasını ve alınan bu önlemlere iç kontrol adı verilir.
Bir diğer tabir ile iç kontrol sadece finansal işlemler ve raporlama ile ilgili değil aynı zamanda yönetimi, idare süreçlerini, planlamaları ve kurumun diğer faaliyet operasyonlarını kapsayan  tüm kontrolleri ifade eder.
İşletmeler büyüdükçe ve daha karmaşık hale geldikçe, üst düzey yöneticilerin işletme faaliyetleri konusunda doğrudan bilgi sahibi olma olanakları azalmakta ve iç kontrolün önemi artmaktadır.
Bu nedenle; hata, hile, savurganlık ve yolsuzlukları en aza indirecek aynı zamanda verimliliği artıracak, doğru, güvenilir, bir defada doğru rapor alınmasını sağlayacak, isletmenin yapısına ve büyüklüğüne uygun etkin ve sürekli yenilenebilir bir iç kontrol sisteminin kurulması, çalıştırılması önem arz etmektedir.
Ülkemiz ve dünyamızda İÇ KONTROL konusunda yapılmış olan bazı tanımlar aşağıdaki gibidir.
I- 5018 SAYILI  KANUNDA İÇ KONTROL TANIMI VE AMAÇLARI:
5018 sayılı Kanunun 55 inci maddesinde iç kontrol;
“idarenin amaçlarına, belirlenmiş politikalara ve mevzuata uygun olarak faaliyetlerin etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde yürütülmesini, varlık ve kaynakların korunmasını, muhasebe kayıtlarının doğru ve tam olarak tutulmasını, malî bilgi ve yönetim bilgisinin zamanında ve güvenilir olarak üretilmesini sağlamak üzere idare tarafından oluşturulan organizasyon, yöntem ve süreçle iç denetimi kapsayan malî ve diğer kontroller bütünü”
Olarak tanımlanmıştır.
Kanunun 56 ncı maddesinde iç kontrolün amaçları;
  1. Kamu gelir, gider, varlık ve yükümlülüklerinin etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde yönetilmesini,
  2. Kamu idarelerinin kanunlara ve diğer düzenlemelere uygun olarak faaliyet göstermesini,
  3. Her türlü malî karar ve işlemlerde usulsüzlük ve yolsuzluğun önlenmesini,
  4. Karar oluşturmak ve izlemek için düzenli, zamanında ve güvenilir rapor ve bilgi edinilmesini,
  5. Varlıkların kötüye kullanılması ve israfını önlemek ve kayıplara karşı korunmasını, sağlamak olarak belirlenmiştir.
Kanunun 57 nci maddesinde ise kamu idarelerinin malî yönetim ve kontrol sistemlerinin harcama birimleri, muhasebe ve malî hizmetler ile ön malî kontrol ve iç denetimden oluştuğu belirtilmiş, yeterli ve etkili bir kontrol sisteminin oluşturulabilmesi için;
  1. Mesleki değerlere ve dürüst yönetim anlayışına sahip olunması,
  2. Malî yetki ve sorumlulukların bilgili ve yeterli yöneticilerle personele verilmesi,
  3. Belirlenmiş standartlara uyulmasının sağlanması,
  4. Mevzuata aykırı faaliyetlerin önlenmesi,
  5. Kapsamlı bir yönetim anlayışı ile uygun bir çalışma ortamının ve saydamlığın sağlanması, bakımından ilgili idarelerin üst yöneticileri ile diğer yöneticileri tarafından görev, yetki ve sorumluluklar göz önünde bulundurulmak suretiyle gerekli önlemlerin alınması öngörülmüştür.

Kanunun 11 inci maddesinde, üst yöneticilerin, mali yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve Kanunda belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden sorumlu oldukları ve bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, mali hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirecekleri hükme bağlanmıştır.

Buna göre üst yöneticilere, iç kontrol sisteminin kurulması ve gözetilmesi, iç kontrol sisteminin bir gereği olarak yazılı prosedür ve talimatların oluşturulması gibi her türlü düzenlemelerin yapılması, harcama yetkililerine ise görev ve yetki alanları çerçevesinde, idari ve malî karar ve işlemlere ilişkin olarak iç kontrolün işleyişini sağlama sorumluluğu verilmiş bulunmaktadır.

Kanunun 60, 61, 63 ve 64 üncü maddelerinde, mali hizmetler birimleri, muhasebe yetkilileri ve iç denetçilerin iç kontrol alanındaki görev ve sorumluluklarına yer verilmiştir.

II- COSO’YA GÖRE İÇ KONTROL:

Amerika Birleşik Devletleri merkezli çok uluslu şirketlerde son otuzyılda artarak yaşanmaya başlanan finansal tablolara ilişkin suiistimallerin araştırılması ve bunlara yönelik alınması gereken önlemler kapsamında çalışmalar yapmak üzere Treadway Komisyonu üyesi beş meslek kuruluşu COSO’yu (Treadway Komisyonu Sponsor Örgütleri Komitesi) kurmuştur.
COSO’nun kuruluş amacı, suistimal olaylarının ortaya çıkarılması ve azaltılmasını sağlayacak iç kontrol mekanizmaları hususunda çalışmalar yapmaktı.
COSO, komite üyelerince yapılan çalışmalar sonucunda ilk COSO iç kontrol modelini 1992 yılında ortaya koymuş ve büyük popülarite kazanmıştır.
Özellikle teknolojik gelişmeleri dikkate alarak hazırlanan ve sistemin beş temel unsurunun dayandığı temel ilkeleri de düzenleyen yenilenmiş model ise 2013 yılında kullanıma sunulmuştur.
Günümüzde COSO iç kontrol sistemi, iç kontrolün tasarlanması, uygulanması ve değerlendirilmesi amacıyla birçok kamu ve özel sektör kuruluşunda yaygın bir şekilde kullanılmaktadır

Komisyonun himayesinde iç kontrol literatürünün yeniden gözden geçirilmesi için bir çalışma grubu oluşturulmuş, sponsor kurumların iç kontrol sisteminin kurulması ve etkinliğinin değerlendirilmesi için genel kabul görecek standartlar belirleyen bir projeyi üstlenmesi kararlaştırılmıştır.

Bu amaçla Treadway Komisyonunu Destekleyen Kuruluşlar Komitesi “İç Kontrol Bütünleşik Çerçeve” raporunu 1992’de yayımlamıştır.

Söz konusu rapor, günümüzde COSO iç kontrol modeli olarak bilinmektedir.

Buna Göre İç kontroller;
  1. İşletmenin misyonunu destekleyen stratejik, yüksek düzeyli hedefler,
  2. Finansal raporlamanın güvenilirliği,
  3. Faaliyetlerin etkililiği ve verimliliği,
  4. Yasa ve düzenlemelere uygunluk,
Gibi belirlenmiş amaçlara ulaşılmasını tehdit eden işletme ve hile risklerini hedef almak üzere, kurumsal yönetişimden sorumlu olanlar ve yönetim tarafından tasarlanmakta, uygulanmakta ve sürdürülmektedir.
COSO İç Kontrol Sistemi, COSO tarafından hazırlanan ve bir kurumun günlük faaliyetleri sırasında kurum içerisindeki mevcut ve olması gereken asgari iç kontrol uygulamalarının sistematik bir şekilde değerlendirilmesine olanak sağlayan bir iç kontrol modelidir.
Risk temelli COSO İç Kontrol Sistemine göre; iç kontrol faaliyetlerinin amaçlarını operasyonel, raporlama ve uyum olmak üzere üç ana başlık altında toplamaktadır.
  1. Operasyonel Amaçlar (Operations Objectives):

    İşletmenin operasyonel sisteminin, işletmede aktiflerin korunması, operasyonel ve finansal hedeflere ulaşılması bakımından etkinlik ve etkililik göstermesini içerir.

  2. Raporlama Amaçları (Reporting Objectives):

    İç ve dış finansal/finansal olmayan raporlamalar ile düzenleyici kuruluşlarca ve işletme üst yönetimince raporlamalarda öngörülen güvenilirlik, saydamlık, zaman limitleri ve diğer hususları kapsar.

  3. Uyum Amaçları (Compliance Objectives):

    İşletmenin uymakla yükümlü olduğu yasalar ve diğer düzenlemeleri kapsar.

III- İÇ KONTROLÜN BAZI TEMEL ÖZELLİKLERİ:

  1. İç kontrol bir süreçtir. İç kontrol yönetim faaliyetleri içine yerleştirilmiş, temel bir başlangıç ve sonuç noktası olmayan bir süreçtir.
  2. Çalışanlar tarafından yürütülür. İç kontrol sadece belgeler ve formalara dayanan bir süreç değildir.İç kontrol, yönetim kurulu ve üst düzey yöneticiler dahil olmak üzere bütün kurum çalışanları tarafından yürütülen bir sistemdir.
  3. Makul güvence sağlar. İç kontrol sistemi hiçbir zaman mutlak güvence sağlamaz ancak kabul edilebilir düzeyde yani makul güvence sağlar.
  4. Amaçların başarılması için bir araçtır. İç kontrol kurum hedeflerine ulaşılabilmesi için gerekli alt yapıyı sağlayan, işletme sistemi içinde bir alt sistemdir parçadır.
Saygılarımla,
Bağımsız Denetçiler Derneği Başkanı Mali Müşavir Abdullah ÇAVUŞ

https://www.facebook.com/muhasebebilenlertoplulugu/

Paylaş
Önceki İçerikErtelenen Beyannameler İle ilgili Dikkat Edilmesi Gereken Durumlar
Sonraki İçerik5018 Sayılı Kanunda İç Kontrol Ortamı Standartları
ÖZ GEÇMİŞ- ÖZ GELECEK ABDULLAH ÇAVUŞ abdullahcavus4040@gmail.com 0536 783 11 11 ÖZ GEÇMİŞ- ÖZ GELECEK ÖZGEÇMİŞİME DAİR BİLGİLERİM: I–EĞİTİMİM: 1-1966 Kaman-Kırşehir Doğumluyum. Uludağ Üniversitesi İİBF Kamuyönetimi Bölümünden 1987 yılında mezun oldum. 2- 1999-2000 yıllarında Milli Güvenlik Akademisi’nden başarıyla mezun oldum. 3- Daha sonra Yıldırım Beyazıt Üniversitesinde Uluslararası Finansal Raporlama ve Denetim isimli yüksek lisan eğitimimi 2013-2014 yıllarında 4 üzerinden 3.93 not ortalamasıyla 1.cilikle tamamladım. II- MEMURİYET HAYATIM: 1- Memuriyet hayatıma 4 Ocak 1990 yılında “Vergi Müfettişi” olarak başladım. 2– Daha sonra 1996 yılında kurulan MASAK’ın denetim elemanları arasından açtığı sınavı kazanarak “Mali Suçları Araştırma Uzmanı” olarak göreve başladım. Bu görevim 28 Şubatçılar tarafından görevden alınana kadar sürdü. 3-1999 yılında Devlet Bakanı Ramazan Mirzaoğlu’nun Danışmanlığı görevine başladım. 4- 2000 -2002 yılları arasında da Denizcilikten Müsteşarlığı Müşaviri olarak Bakan Danışmanlığına devam ettim. 5- 2008 yılında TRT’nin yeniden yapılanma sürecinde bu yapılandırmada görev almak üzere naklen TRT’ye atandım. Burada Hasılat Dairesi Başkanlığı ile Muhasebe Dairesi Başkanlıkların birleştirilmesi sürecinde sırasıyla Uzman, Araştırmacı, Hasılat Müdürü, Başkan Yardımcısı görevlerinde bulundum. 6-Kurulmasını Sağladığım Teftiş ve Denetim Birimleri: Danışmanlık yaptığım Devlet Bakanlığına bağlı kuruluşlarda daha önce mevcut olmayan teftiş ve denetim birimleri oluşturulması faaliyetini bizzat gerçekleştirdim. Bu çerçevede; a-Denizcilik Müsteşarlığı Teftiş Kurulunun kurulması b-TSE’de Teftiş Kurulunun Kurulması c3- TRT ‘de ise Mali Denetçilik Biriminin kurulması faaliyetlerini bizzat yürüttüm. TRT’ye Mali Denetçilik birimine Maliye Bakanlığı Vergi Denetmenleri 8Vergi Müfettişleri) arasından 19 kişinin naklen geçmesi ve eğitimlerini bizzat yürüttüm. Çalışmalarım sonucu TRT gelirlerinde çok önemli miktarda artışlar oluştu. III-ÖDÜLLERİM: 1-TRT’ deki başarılı çalışmalarım sonucu; – İki ayrı defa TAKDİRNAME – İki ayrı defa MAAŞ ÖDÜLÜ ile taltif edildim. 2-Öte yandan Devlet Bakanlığındaki çalışmalarımdan dolayı da Sayın Bakanımız tarafından TAKDİRNAME ile ödüllendirildim. 3-Memuriyet Sicil Ortalamasının 90 ve üzeri olmasından dolayı 1 KADEME İLERLEMESİ ile ödüllendirildim. IV- KARİYERİME İLİŞKİN SINAV VE EĞİTİMLERLE ALINAN SERTİFİKA VE BELGELERİM 1- SMMM RUHSATI: Vergi Müfettişliği görevimle eş zamanlı olarak 3568 sayılı kanun hükümleri gereği özel yarışma sınavı ve 3 yıl yardımcılık süreci sonucu yeterlilik sınavı ile elde edilebilen “Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik” Ruhsatını (SMMM) aldım. 2- BAĞIMSIZ DENETÇİ: 660 sayılı kanun gereği kurulan Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunun yetki verdiği üniversitelerden aldığım eğitimler sonucu girdiğim sınavda başarılı olarak “BAĞIMSIZ DENETÇİ” belgesini aldım. 3- UZLAŞTIRMACI: Adalet Bakanlığı Alternatif çözümler Dairesi Başkanlığının yetki verdiği üniversitelerden aldığım eğitimler sonucu Bakanlık tarafından açılan sınavda da başarılı olarak Ceza Kanunlarında Takibi Şikayete Bağlı Suç Türleri ile ilgili davalarda görev yapmak üzere “UZLAŞTIRMACILIK” BELGESİ aldım. 4-BİLİRKİŞİ BELGESİ: Adalet Bakanlığı Bilirkişilik dairesi Başkanlığının yetki verdiği üniversitelerden aldığım eğitimler sonucu “BİLİRKİŞİ BELGESİNİ” aldım. V- WEB SİTELERİM: Yüksek lisans Bitirme Tezim “ŞİRKET YOLSUZLUKLARI DENETİMİ VE ADLİ MUHASEBE” isimli olup denetim ile başladığım memuriyet hayatımı DENETİM ALANINDAKİ bu yüksek lisans tezi ile taçlandırdım. Eğitim ve memuriyet Deneyimlerinden elde ettiğim bilgiyi kamuoyu ve araştırmacılarla paylaşmak amacıyla; 1-www.denetimakademisi.com ismiyle oluşturduğum sitede DENETİMİN MİLİ KÜTÜPHANESİ olma iddiası ve sloganıyla 2500 civarında akademik tez ve makaleyi toplayarak ilgililerin faydasına sundum. 2- www.denetimtv.com isimli web sitesini kurdum. 3- Memuriyet hayatım boyunca yaptığım görevlerden elde ettiğim bilgi ve birikimleri kendi adıma açtığım www.abdullahcavus.com.tr isimli BİLGİ VE DENEYİM PAYLAŞIM PORTALI üzerinden ilgililerin istifadesine sundum. Şahsi web sitemde; a- Bağımsız denetim b- İç Denetim c– Şirket Yolsuzlukları ve Denetimi d– Hile ve Suistimal Denetimi e- Yolsuzlukla Mücadele f- Kara Para Mevzuatı g- Vergi-Muhasebe h- Su-Çevre I- Etik i- TRT Gelirleri Kanunu j- Bilge Türkler k- Kayıtdışı Ekonomi Konularında sayısı 100 leri geçen kişisel makalelerimin yanı sıra bu konudaki arşivimde bulunan araştırma raporlarını ve akademik tezleri yayınlamaktayım. VI-SİVİL TOPLUMDAKİ GÖREVLERİM: Mesleki çalışmalarım ve deneyimlerimden hareketle sivil topluma katkı vermek amacıyla; 1-Bağımsız Denetçiler Derneğinin (BADED) Kuruluşunda görev yaptım ve an itibariyle Genel Başkanlığını yürütmekteyim. www.baded.org.tr 2-Toplumsal Uzlaşma ve Uzlaştırmacılar Derneğinin (UZLAŞI-DER) ise Kurucu Genel Başkanıyım. www.uzlasider.org II-ÖZ GELECEĞİM (GELECEKTEN BEKLENTİLERİM): Bu kısa ÖZGEMİŞ’ten sonra ÖZGELECEK planlamam konusunda ise; Mesleki Tecrübe ve birikimlerimden hareketle aşağıdaki kitapları yazmayı planladım. Soru içerikleri tespit edilmiş olup; TRT Gelirleri Kanunu ve Bağımsız Denetim alanındaki çalışmam 2019 yılında kitap haline gelecektir. 100 soruda TRT Gelirleri Kanunu 100 soruda Bağımsız Denetim 100 soruda Şirket Yolsuzlukları ve Denetimi 100 soruda Adli Muhasebe 100 soruda Kara Para Yukarıda zikredilen alanlardaki çalışmalarım ve birikimlerinden birçoğuna kişisel web sitemde yer vermekteyim. www.abdullahcavus.com.tr Çalışmalarımı daha geniş kitlelere ulaştırmak amacıyla DENETİM TV isimli bir web televizyonu kurmayı planlamış durumdayım. www.denetimTV.com isimli web adresi an itibariyle yayında olup, alanında uzman bir televizyon olması için finans ve planlama çalışmalarımız devan etmektedir. Bağımsız Denetçiler Derneği ile Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi (ASBÜ) arasında Akademik Eğitim işbirliği protokolümüz bulunmaktadır. Bu çerçevesinde açtığımız DENETİM ve RİSK YÖNETİMİ isimli Yüksek Lisans ve Doktora Programlarına devam ederek çalışmalarıma akademik düzeyde yön vermek istemekteyim. Öz geleceğim ile ilgili son olarak beklenti ve planlamam ise Kamu Yönetimi alanında tecrübe ve birikimlerimi devletimin hizmetine kullanabilmek amacıyla karar alıp uygulamaya yön verebileceğim üst düzey bir görev beklentisidir.