TRT ENERJİ PAYI YASAL DAYANAKLARI VE YILLARA ORANLARI

TRT Enerji Payi Yasal Dayanaklari ve Yillara Oranlari
TRT Enerji Payi Yasal Dayanaklari ve Yillara Oranlari

 

TRT  ENERJİ  PAYI  YASAL DAYANAKLARI VE  YILLARA ORANLARI

Son yıllarda ülkemizde sık sık tartışma konusu yapılan konulardan birisi de nihai tüketicilerce elektrik faturaları üzerinden ödenen TRT payı olmaktadır.

Bu payın yasal olup olmadığının yanında TRT’nin diğer televizyon kurumları gibi gelirini kendisinin temin etmesi gerektiği yönünde tartışmalar uzayıp gitmektedir.

Bununla birlikte tüm dünyada TRT benzeri yayıncılık yapmakla görevlendirilmiş kamu kurumları bulunmaktadır. Keza bu kamu kurumlarının finansmanı ise kamusal kaynaklarla sağlanmaktadır.

TRT benzeri kurumların finansmanı konusunda Dünya örnekleri ayrı bir yazımızın konusu olacaktır. Bu yazımızda TRT enerji payının yasal dayanakları ve yıllar itibariyle oranları konusunda bilgilendirme yapmaya çalışacağız.

Bilindiği üzere, Türkiye’nin kamu yayıncılığı yapmakla görevlendirilen tek yayın kuruluşu olan TRT, halkın geri bildirimine önem veren açık, dinamik, üretken ve en önemlisi cumhuriyet ilkelerine bağlı, tarafsız yayıncılığı hedef edinmiş olan ve ülkemizin tamamına yayın yapabilen Anayasamız ve 2954 sayılı TRT Kurumu yasası ile Kamu Hizmeti Yayıncısı olarak görevlendirilmiş olan bir kurumdur.

Kamu Hizmeti Yayıncılığı, “Halk için yapılan, halk tarafından finanse edilen ve halk tarafından kontrol edilen” yayıncılıktır. Bu tanım kamu yayın kuruluşları ile diğer (ticari-devlet) yayın kuruluşları arasındaki farkı da ortaya koymaktadır.

Anayasamızın 133. maddesi ve 2954 sayılı Kuruluş Kanunu ile idari ve mali özerklikle donatılmış Kamu Hizmeti Yayıncısı kuruluş olarak görevlendirilmiş bulunan Türkiye Radyo-Televizyon Kurumuna devamlı ve yeterli gelir sağlamak amacıyla 1984 yılında 3093 sayılı TRT Gelirleri Kanunu çıkarılmış bulunmaktadır.

Anılan kanun hükümlerine göre iki temel gelir kaynağımız bulunmaktadır. Bunlar nihai tüketicilere yapılan elektrik enerjisi satışları üzerinden lisans sahibi üretici firmalar tarafından  tahsil edilerek  TRT’ye aktarılan TRT Enerji payı ve anılan kanun hükümleri gereği bandrole tabi tutulan cihazların satışından önce bir defaya mahsusu olmak üzere , bu cihazları satanlar tarafından ödenen bandrol ücretleridir.

3093 sayılı kanunun enerji payına ilişkin maddeleri aşağıdaki gibidir.

Amaç ve kapsam: (1)

Madde 1 – Türkiye Radyo – Televizyon Kurumuna devamlı ve yeterli gelir kaynağı sağlamak amacıyla hazırlanan bu Kanun; radyo, televizyon, video ve birleşik cihazlar ile görsel ve/veya işitsel yayınları alabilen her türlü cihazlardan alınacak ücretler, elektrik enerjisi hasılatından ayrılacak paylar ile çeşitli gelirlerin tahakkuk, tahsilat işlemlerini kapsar

Gelirler:

Madde 2 – Türkiye Radyo – Televizyon Kurumunun gelirleri şunlardır:

  1. a) Radyo, televizyon, video ve birleşik cihazlardan tahsil edilecek ücretler,
  2. b) Elektrik enerjisi hasılatından bu Kanuna göre ayrılacak paylar,
3093 sayılı kanun 4/c maddesi:
  1. c) (Değişik : 9/7/2008-5784/11 md.) Nihai tüketiciye elektrik enerjisi satışı yapan lisans sahibi tüzel kişiler, iletim, dağıtım ve perakende satış hizmetlerine ilişkin bedeller hariç olmak üzere, elektrik enerjisi satış bedelinin (sanayi sicil belgesine sahip sanayi işletmelerine yapılan elektrik enerjisi satışı hariç) yüzde ikisi tutarındaki payı (Katma Değer Vergisi, diğer vergiler, fon ve paylar ile benzeri kesintiler hariç) faturalarında ayrıca gösterir ve bu kapsamdaki bedelleri Türkiye Radyo-Televizyon Kurumuna intikal ettirirler.

Tahsilat:

Madde 5

  1. c) (Değişik: 9/7/2008-5784/12 md.) Nihai tüketiciye elektrik enerjisi satışı yapan lisans sahibi tüzel kişilerce, bu Kanunun 4 üncü maddesinin (c) bendine göre hesaplanacak bedeller en geç tahakkuku takip eden ikinci ayın yirmibeşinde Türkiye Radyo-Televizyon Kurumunun göstereceği banka hesabına ödenir ve tahakkuk cetvelleri aynı süre içinde Türkiye Radyo-Televizyon Kurumuna gönderilir.

Nihai tüketiciye elektrik enerjisi satışı yapan lisans sahibi tüzel kişiler üçer aylık dönem bilânçoları kesinleştiğinde, o dönemin ödemeleri ile bilançoya göre ortaya çıkacak farklar müteakip ayın sonuna kadar taraflarca mutabakatı yapılarak tasfiye edilir.

Ödemelerin geciktirilmesi halinde, her geçen ay ve kesri için, nihai tüketiciye elektrik enerjisi satışı yapan lisans sahibi tüzel kişilere 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunda öngörülen gecikme zammı oranında gecikme faizi uygulanır. Kurum alacağı 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümlerince takip ve tahsil olunur.

Ülkemizdeki Elektrik enerjisi üreticisi olan firmalar TRT payının tamamen kaldırılmasının yanında TRT payı oranlarının düşürülmesi ve TRT payı matrahına ilişkin olarak öteden beri çeşitli davalar açtıkları gibi, hükümet düzeyinde de lobi faaliyetlerinde bulunmaktadırlar.

Nitekim bu lobi faaliyetleri sonucu TRT enerji payı oranlarında önceki yıllara göre ciddi oranlarda düşüşler sağlanmıştır.

Anılan kanunun ilk haline göre nihai tüketicilere satış yapan lisans sahihi tüzel kişiler tarafından bu satışlarının % 3,5 u oranında TRT’ye pay yatırılması gerekmektedir.

Bununla birlikte anılan oran Bakanlar Kurulunca değişik tarihlerde indirime tabi tutulmuştur.

Yıllara göre TRT enerji payı oranları aşağıdaki gibidir.

1985-1988 Yılları arası                 %3,5

1988-1992 Yılları arası                 %1

1992-1999 Yılları arası                 %2

1999-2003 Yılları arası                 %3,5

2003- Yılından itibaren                 %2

Öte yandan, TRT enerji payı matrahları konusunda firmalar tarafından yürütülen çalışmalar sonucu, 2008 yılında yapılan bir kanun değişikliği ile daha önce TRT payı matrahına dahil olan bazı unsurlar matrah kapsamı dışına çıkarılmıştır.

3093 sayılı TRT Gelirleri kanununda 26.07.2008 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe giren 5784 sayılı kanun ile yapılan değişiklik ile TRT enerji payı matrahına dahil olan unsurlardan bazıları ( Perakende Satış Hizmet Bedeli, Dağıtım Bedeli, İletim Bedeli, Belediye Tüketim Vergisi, Enerji Fonu)  TRT enerji payı matrahının dışına çıkarılırmış olup, yapılan bu değişiklik sonucu, TRT enerji payı gelirlerinde oransal bazda % 23 oranında bir gelir kaybı yaşanmasına neden olmuştur.

Bununla birlikte EPDK tarafından alınan bir karar ile öteden beri TRT enerji payı matrahına dahil olan kayıp kaçak bedelleri Ocak 2011 tarihinden itibaren TRT payı matrahı dışına alınmıştır.

Bunun yanında EPDK tarafından fiyat tarifelerinde yapılan düzenlemeler ile 2008 yılında 3093 sayılı kanunda yapılan değişiklik ile TRT payı matrahı dışına alınmış olan “İletim” ve “Dağıtım” bedelleri ile ilgili eski tutarlarda artışa gidilmiş olup, 2008 yılında yapılan değişiklik sonucu % 23 olan TRT payı kaybı daha da artırılmıştır.

Öncelikle belirtmek gerekir ise bu karar hukuki bir karar değildir. EPDK’ ya kendi kanunları ile verilmiş olan yetki,  tarifeleri belirleme ve onaylama yetkisi kapsamında bir yetki olup, EPDK’nın 3093 sayılı TRT gelirleri kanunu ile belirlenmiş olan TRT Enerji payı matrahı ile ilgili bir düzenleme yetkisi bulunmamaktadır.

Üstelik yeni tarife ile yapılan bu düzenlemeler çapraz sübvansiyon olup Lisans Yönetmeliğinin 41. maddesine göre EPDK’nın çapraz sübvansiyon yapması da yasak bulunmaktadır.

Fiyat tarifeleri üzerinde çapraz sübvansiyon yapma yetkisi 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunun geçici 9. maddesi gereğince ancak Bakanlar Kurulu’nca yapılabilecek iken EPDK kendi mevzuatına aykırı olarak yetki aşımında bulunmuştur.

https://tr-tr.facebook.com/muhasebebilenlertoplulugu

 

Abdullah ÇAVUŞ/E. Vergi Müfettişi

Paylaş
Önceki İçerikElektronik Sanayi Sicil Belgesi (e-belge) Uygulamasına Geçilmesi
Sonraki İçerikÜcretsiz İzin Desteği – İssizlik Sigortasi Kanunun Gecici 24.Md Kapsaminda Yapilacak Nakdi Ücret Destegi Uygulamasina İliskin Usul ve Esaslar
ÖZ GEÇMİŞ- ÖZ GELECEK ABDULLAH ÇAVUŞ abdullahcavus4040@gmail.com 0536 783 11 11 ÖZ GEÇMİŞ- ÖZ GELECEK ÖZGEÇMİŞİME DAİR BİLGİLERİM: I–EĞİTİMİM: 1-1966 Kaman-Kırşehir Doğumluyum. Uludağ Üniversitesi İİBF Kamuyönetimi Bölümünden 1987 yılında mezun oldum. 2- 1999-2000 yıllarında Milli Güvenlik Akademisi’nden başarıyla mezun oldum. 3- Daha sonra Yıldırım Beyazıt Üniversitesinde Uluslararası Finansal Raporlama ve Denetim isimli yüksek lisan eğitimimi 2013-2014 yıllarında 4 üzerinden 3.93 not ortalamasıyla 1.cilikle tamamladım. II- MEMURİYET HAYATIM: 1- Memuriyet hayatıma 4 Ocak 1990 yılında “Vergi Müfettişi” olarak başladım. 2– Daha sonra 1996 yılında kurulan MASAK’ın denetim elemanları arasından açtığı sınavı kazanarak “Mali Suçları Araştırma Uzmanı” olarak göreve başladım. Bu görevim 28 Şubatçılar tarafından görevden alınana kadar sürdü. 3-1999 yılında Devlet Bakanı Ramazan Mirzaoğlu’nun Danışmanlığı görevine başladım. 4- 2000 -2002 yılları arasında da Denizcilikten Müsteşarlığı Müşaviri olarak Bakan Danışmanlığına devam ettim. 5- 2008 yılında TRT’nin yeniden yapılanma sürecinde bu yapılandırmada görev almak üzere naklen TRT’ye atandım. Burada Hasılat Dairesi Başkanlığı ile Muhasebe Dairesi Başkanlıkların birleştirilmesi sürecinde sırasıyla Uzman, Araştırmacı, Hasılat Müdürü, Başkan Yardımcısı görevlerinde bulundum. 6-Kurulmasını Sağladığım Teftiş ve Denetim Birimleri: Danışmanlık yaptığım Devlet Bakanlığına bağlı kuruluşlarda daha önce mevcut olmayan teftiş ve denetim birimleri oluşturulması faaliyetini bizzat gerçekleştirdim. Bu çerçevede; a-Denizcilik Müsteşarlığı Teftiş Kurulunun kurulması b-TSE’de Teftiş Kurulunun Kurulması c3- TRT ‘de ise Mali Denetçilik Biriminin kurulması faaliyetlerini bizzat yürüttüm. TRT’ye Mali Denetçilik birimine Maliye Bakanlığı Vergi Denetmenleri 8Vergi Müfettişleri) arasından 19 kişinin naklen geçmesi ve eğitimlerini bizzat yürüttüm. Çalışmalarım sonucu TRT gelirlerinde çok önemli miktarda artışlar oluştu. III-ÖDÜLLERİM: 1-TRT’ deki başarılı çalışmalarım sonucu; – İki ayrı defa TAKDİRNAME – İki ayrı defa MAAŞ ÖDÜLÜ ile taltif edildim. 2-Öte yandan Devlet Bakanlığındaki çalışmalarımdan dolayı da Sayın Bakanımız tarafından TAKDİRNAME ile ödüllendirildim. 3-Memuriyet Sicil Ortalamasının 90 ve üzeri olmasından dolayı 1 KADEME İLERLEMESİ ile ödüllendirildim. IV- KARİYERİME İLİŞKİN SINAV VE EĞİTİMLERLE ALINAN SERTİFİKA VE BELGELERİM 1- SMMM RUHSATI: Vergi Müfettişliği görevimle eş zamanlı olarak 3568 sayılı kanun hükümleri gereği özel yarışma sınavı ve 3 yıl yardımcılık süreci sonucu yeterlilik sınavı ile elde edilebilen “Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik” Ruhsatını (SMMM) aldım. 2- BAĞIMSIZ DENETÇİ: 660 sayılı kanun gereği kurulan Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunun yetki verdiği üniversitelerden aldığım eğitimler sonucu girdiğim sınavda başarılı olarak “BAĞIMSIZ DENETÇİ” belgesini aldım. 3- UZLAŞTIRMACI: Adalet Bakanlığı Alternatif çözümler Dairesi Başkanlığının yetki verdiği üniversitelerden aldığım eğitimler sonucu Bakanlık tarafından açılan sınavda da başarılı olarak Ceza Kanunlarında Takibi Şikayete Bağlı Suç Türleri ile ilgili davalarda görev yapmak üzere “UZLAŞTIRMACILIK” BELGESİ aldım. 4-BİLİRKİŞİ BELGESİ: Adalet Bakanlığı Bilirkişilik dairesi Başkanlığının yetki verdiği üniversitelerden aldığım eğitimler sonucu “BİLİRKİŞİ BELGESİNİ” aldım. V- WEB SİTELERİM: Yüksek lisans Bitirme Tezim “ŞİRKET YOLSUZLUKLARI DENETİMİ VE ADLİ MUHASEBE” isimli olup denetim ile başladığım memuriyet hayatımı DENETİM ALANINDAKİ bu yüksek lisans tezi ile taçlandırdım. Eğitim ve memuriyet Deneyimlerinden elde ettiğim bilgiyi kamuoyu ve araştırmacılarla paylaşmak amacıyla; 1-www.denetimakademisi.com ismiyle oluşturduğum sitede DENETİMİN MİLİ KÜTÜPHANESİ olma iddiası ve sloganıyla 2500 civarında akademik tez ve makaleyi toplayarak ilgililerin faydasına sundum. 2- www.denetimtv.com isimli web sitesini kurdum. 3- Memuriyet hayatım boyunca yaptığım görevlerden elde ettiğim bilgi ve birikimleri kendi adıma açtığım www.abdullahcavus.com.tr isimli BİLGİ VE DENEYİM PAYLAŞIM PORTALI üzerinden ilgililerin istifadesine sundum. Şahsi web sitemde; a- Bağımsız denetim b- İç Denetim c– Şirket Yolsuzlukları ve Denetimi d– Hile ve Suistimal Denetimi e- Yolsuzlukla Mücadele f- Kara Para Mevzuatı g- Vergi-Muhasebe h- Su-Çevre I- Etik i- TRT Gelirleri Kanunu j- Bilge Türkler k- Kayıtdışı Ekonomi Konularında sayısı 100 leri geçen kişisel makalelerimin yanı sıra bu konudaki arşivimde bulunan araştırma raporlarını ve akademik tezleri yayınlamaktayım. VI-SİVİL TOPLUMDAKİ GÖREVLERİM: Mesleki çalışmalarım ve deneyimlerimden hareketle sivil topluma katkı vermek amacıyla; 1-Bağımsız Denetçiler Derneğinin (BADED) Kuruluşunda görev yaptım ve an itibariyle Genel Başkanlığını yürütmekteyim. www.baded.org.tr 2-Toplumsal Uzlaşma ve Uzlaştırmacılar Derneğinin (UZLAŞI-DER) ise Kurucu Genel Başkanıyım. www.uzlasider.org II-ÖZ GELECEĞİM (GELECEKTEN BEKLENTİLERİM): Bu kısa ÖZGEMİŞ’ten sonra ÖZGELECEK planlamam konusunda ise; Mesleki Tecrübe ve birikimlerimden hareketle aşağıdaki kitapları yazmayı planladım. Soru içerikleri tespit edilmiş olup; TRT Gelirleri Kanunu ve Bağımsız Denetim alanındaki çalışmam 2019 yılında kitap haline gelecektir. 100 soruda TRT Gelirleri Kanunu 100 soruda Bağımsız Denetim 100 soruda Şirket Yolsuzlukları ve Denetimi 100 soruda Adli Muhasebe 100 soruda Kara Para Yukarıda zikredilen alanlardaki çalışmalarım ve birikimlerinden birçoğuna kişisel web sitemde yer vermekteyim. www.abdullahcavus.com.tr Çalışmalarımı daha geniş kitlelere ulaştırmak amacıyla DENETİM TV isimli bir web televizyonu kurmayı planlamış durumdayım. www.denetimTV.com isimli web adresi an itibariyle yayında olup, alanında uzman bir televizyon olması için finans ve planlama çalışmalarımız devan etmektedir. Bağımsız Denetçiler Derneği ile Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi (ASBÜ) arasında Akademik Eğitim işbirliği protokolümüz bulunmaktadır. Bu çerçevesinde açtığımız DENETİM ve RİSK YÖNETİMİ isimli Yüksek Lisans ve Doktora Programlarına devam ederek çalışmalarıma akademik düzeyde yön vermek istemekteyim. Öz geleceğim ile ilgili son olarak beklenti ve planlamam ise Kamu Yönetimi alanında tecrübe ve birikimlerimi devletimin hizmetine kullanabilmek amacıyla karar alıp uygulamaya yön verebileceğim üst düzey bir görev beklentisidir.