NAKİT ORAN ANALİZİ
Nakit Oran; bir işletmenin stoklarını eritmeden ve ticari alacaklarını tahsil etmeden, yalnızca elindeki mevcut “Hazır Değerler” (Kasa, Banka) ve likit “Menkul Kıymetler” ile 1 yıl içinde vadesi gelecek Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklarını (borçlarını) hangi ölçüde karşılayabileceğini gösteren en kötümser (pesimist) likidite testidir. İşletmenin finansal kriz anlarındaki acil ödeme gücünü ölçer. Finansal literatürde bu oranın ideal aralığı 0,20 ile 0,30 arasındadır. (Nakit Oran = Hazır Değerler + Menkul Kıymetler / Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar)
Uygulama Örneği:
Omega Üretim A.Ş.’nin 2026 yılı 1. Geçici Vergi dönemi bilançosunda Kısa Vadeli Yabancı Kaynakları toplamı 10.000.000 TL, Hazır Değerleri ve Menkul Kıymetleri toplamı ise 6.000.000 TL’dir. Yapılan analizde şirketin Nakit Oranı 0,60 olarak hesaplanmıştır.
Hatalı Uygulama: Şirket yönetiminin, nakit oranın 0,60 çıkmasını (ideal sınır olan 0,30’un çok üzerinde olmasını) “finansal açıdan çok güçlüyüz” şeklinde yorumlayıp bu parayı atıl olarak bankada bekletmeye devam etmesi. Bu durum şirket için bir başarı değil; paranın yatırıma, üretime veya ticarete yönlendirilmediğini, dolayısıyla paranın getiri potansiyelinin (fırsat maliyetinin) kaçırıldığını gösterir.
Doğru Uygulama: Finans ve denetim departmanının, 0,30’un üzerindeki “atıl nakit fazlasını” tespit ederek yönetime raporlamasıdır. Bu atıl fonun; hammadde alımında (peşin ödeme iskontosu fırsatlarıyla), yüksek getirili kısa vadeli yatırımlarda veya maliyetli finansal borçların erken kapatılmasında kullanılarak işletme kârlılığına entegre edilmesi gerekir. Aksi takdirde, oran 0,20’nin altına düşerse de ani bir krizde borç ödeme tıkanıklığı yaşanacağı öngörülerek nakit akış planlaması acilen revize edilmelidir.
SMMM Stajyeri Arif MELİKZADE
